Taalbeleid in het HO

Ook op hogescholen en universiteiten is taalbeleid actueel. Sommige instellingen voor hoger onderwijs zijn ertoe overgegaan om selectieve instaptoetsen in te voeren. Andere instellingen, zoals de Universiteit van Amsterdam ziet meer in diagnosticeren en remediëren.

Waar vind ik informatie over de discussie rond taaltoetsen?

Referentieniveaus en aanvang hoger onderwijs, over bijspijkeren bij de overgang naar het hoger onderwijs Cito (2009). Niet iedereen vindt taaltoetsen ideaal. Lees ook het stuk van de Taalprof (2009)
Schaf taaltoetsen voor studenten af!. Dat de taalbeheersing van studenten als een probleem wordt ervaren blijkt ook uit het volgende artikel: Het staat er toch! zeggen taalslordige studenten uit 2010.
Veel universiteiten kiezen vooralsnog niet voor taaltoetsen. Wel worden taalondersteunende cursussen georganiseerd. Zie  ook een filmpje dat Propria Cures maakte over een spellingcursus aan de UvA.

Welke publicaties zijn er over ‘taalbeleid in het hoger onderwijs?

Taalbeleid in het hoger onderwijs, de hype voorbij? (2010) Peters, E. en Tine van Houtven. Acco.
Dit is een inventarisatie van de maatregelen die op verschillende instellingen voor hoger onderwijs zijn genomen in het kader van taalbeleid. Ook worden er aanbevelingen geformuleerd.
In de publicatie Cito: Referentieniveaus en aanvang hoger onderwijs wordt onderzocht hoe de discrepanties tussen het niveau van aankomende studenten en het vereiste niveau van het hoger onderwijs weggewerkt kunnen worden. Het gaat dan om maatregelen voor de poort (het niveau van het voortgezet onderwijs verbeteren), aan de poort (diagnosticerende of selectieve instaptoetsen) of na de poort (remediërende activiteiten en bijspijkercursussen)

Wat zijn actuele ontwikkelingen rond de inzet van ICT bij het taalbeleid in het hoger onderwijs?

In 2011 vond in Tilburg een symposium plaats over de inzet van ICT bij het bevorderen van taalvaardigheid van studenten: ‘De automatische taalhulp’. Alle bijdragen zijn op video opgenomen en via deze link kun je ze bekijken.

Welke websites zijn er over taalbeleid in het hoger onderwijs?

Bij veel universiteiten en hogescholen zijn handzame websites ontwikkeld die de student ondersteuning geven bij academische schrijftaken. Soms zijn er ook oefeningen op te vinden en vaak zijn er verwijzingen naar remediërende cursussen.

Taalloket van de Vrije Universiteit Amsterdam.
Taalwinkel van de Universiteit van Amsterdam.
Digitale gereedschapskist voor studenten Geesteswetenschappen.
Academisch schrijven van de Rijksuniversiteit Groningen. De RUG heeft ook een handzame syllabus on line staan over academisch schrijven.
http://www.worldwidewriting.com/  Van de Radboud Universiteit Nijmegen.
www.ru.nl/asn/schrijfhulp/schrijftips/ van de Radboud Universiteit Nijmegen
Wim Blokzijl van de Technische Universiteit Delft  heeft een vergelijkend onderzoek gedaan naar ‘academisch leren schrijven via het internet’. Hij heeft de website van Noordstar, van de Rijksuniversiteit Groningen vergeleken met de site van Worldwidewriting.

 Zijn er good practices van taalbeleid in het hoger onderwijs?

Zie daarvoor de websites die hierboven genoemd zijn.

Waar vind ik informatie over dyslexie in het hoger onderwijs?

Geschat wordt dat 2 % van de studenten in het hoger onderwijs dyslexie heeft. Veel universiteiten en hogescholen hanteren een protocol, hetgeen betekent dat dyslectische studenten bijvoorbeeld verlenging kunnen krijgen bij tentamens.
Via de website van het Steunpunt Dyslexie  kun je veel informatie vinden over studeren met dyslexie.

Taalbeleid in het mbo

In het mbo zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van taalbeleid. In 2009 heeft de staatssecretaris een Deltaplan Taal van de BVE-raad gepresenteerd. Daaruit blijkt dat iedereen de noodzaak voelt om met vereende krachten te werken aan taalbeleid op het mbo. Voor mbo-scholen, die hard werken aan een succesvolle implementatie van de nieuwe kwalificatiedossiers, is taal cruciaal.

Welke publicaties over taalbeleid in het mbo kan ik raadplegen ?

In 2010 publiceerde Tiba Bolle het boek
Drieslag Taal, Praktijkboek Taalbeleid Nederlands in het mbo (2010)‘.
Ze schreef onder meer het volgende in de inleiding: “Het idee achter dit boek is dat u als stafmedewerker, taalcoördinator, taalcoach, opleidingsmanager, directielid of docent direct aan de slag kunt om de taalontwikkeling in uw opleidingen te stimuleren. Het boek staat daarom vol met handige tips, aanwijzingen, raadgevingen en vooral veel praktische informatie en voorbeelden.”

Welke websites zijn er op het gebied van taalbeleid in het mbo?

Hieronder vind je een overzicht van websites van instanties die zich bezighouden met taal en rekenen in het mbo.

 

Taalbeleid in het VO

In het voortgezet onderwijs is sinds enkele jaren veel aandacht voor taalbeleid. Niet alleen voor het vmbo is taalbeleid belangrijk, ook op scholen voor havo/ vwo en op gymnasia wordt taalbeleid vaak een speerpunt genoemd. In deze rubriek vind je achtergrondartikelen en links met voorbeelden van good practices.

Welke publicaties kan ik raadplegen voor taalbeleid in het vmbo?

In opdracht van de Stichting Lezen is onderzoek gedaan naar de aantrekkelijkheid en de toegankelijkheid van teksten voor vmbo-leerlingen. Het blijkt dat teksten die coherent, narratief (verhalend) en activerend zijn, voor leerlingen aantrekkelijker en toegankelijker zijn. Het onderzoek Wat maakt een studietekst geschikt voor vmvo-leerlingen? is uitgevoerd door Jentine Land, Ted Sanders en Huub van den Bergh in 2006 en bevat veel concrete aanbevelingen voor docenten.
Ook interessant is hun onderzoek naar tekstbegrip en tekstwaardering van vmbo-leerlingen uit 2002.

Welke websites zijn er op het gebied van taalbeleid in het vmbo?

Dit is een link naar het vmbo-team van Hogeschool Fontys in Utrecht over hun visie op taalbeleid in het vmbo.
Dit is de website Lezen in het vmbo met heel veel materiaal en lesideeën om het lezen in het vmbo te bevorderen.
De Dienst Maatschapelijke Ontwikkeling van de Gemeente Amsterdam heeft in samenwerking met het ITTA van de Universiteit van Amsterdam in oktober 2010 een woordenlijst met schooltaalwoorden voor het vmbo gelanceerd. Via deze link kom je op de site van DMO en kun je die woordenlijst downloaden. De lijsten (in de vorm van placemats) en de handleidingen kun je hieronder ook vinden:
basislijst schooltaalwoorden vmbo alfa
basislijst schooltaalwoorden vmbo bijlage
basislijst schooltaalwoorden vmbo vak
handleiding basislijst schooltaalwoorden vmbo

Zijn er good practices van taalbeleid op het vmbo?

Zie bijvoorbeeld de PowerPoint van Piet Litjens over Taalbeleid in het vmbo uit 2010.
Via de site Doorlopende Leerlijnen kun je ook veel voorbeelden van taalbeleid in het VO vinden.

Welke publicaties kan ik raadplegen voor taalbeleid in het VO?

Om een analyse te maken van het taalbeleid op een school kun je gebruikmaken van de ‘quickscan’, een meetinstrument dat is ontwikkeld door het CPS.
Zie voor een overzicht uit 2005 van de taalbeleidsplannen van VO-scholen in Amsterdam de volgende Overzicht en analyse schoolplannen 9-2-2002.
Kijk ook op de site van Doorlopende leerlijnen voor recente publicaties

Welke websites zijn er op het gebied van taalbeleid in het VO?

De volgende websites geven veel informatie over taalbeleid in het VO:
Beleid taal en rekenen
Digischool
Docsite (Vlaamse site)
Fontys
SLO
Steunpunt taal en rekenen
Taalgericht vakonderwijs
Taalweb

Zijn er good practices van taalbeleid in het VO?

In de special Taal Centraal  van het tijdschrift Levende Talen vind je veel voorbeelden van good practices van taalbeleid in het VO.

Welke voorbeelden van good practices zijn er op het gebied van taalbeleid op gymnasia?

Dit is een item over taalbeleid van de website van het Rotterdamse gymnasium Sint-Montfort.

Waar vind ik informatie over dyslexie in het VO?

Bij 25% van de dyslectische leerlingen komt de beperking pas in het voortgezet onderwijs aan het licht. Dat gebeurt bij het leren van grammatica en rijtjes voor de vreemde talen of met de signaleringstoets die in de brugklas wordt afgenomen. De uitslag van de toets wijst uit of er sprake is van een lees- en/of spellingachterstand en of verder onderzoek nodig is. In uitzonderlijke gevallen wordt dyslexie pas in de bovenbouw zichtbaar, omdat de leerling al die tijd zijn lees- en spellingproblemen heeft weten te compenseren. Net als voor het basisonderwijs, is ook een Protocol Leesproblemenen Dyslexie ontwikkeld voor het voortgezet onderwijs.
Via het Steunpunt Dyslexie kun je veel informatie vinden over dyslexie in het voortgezet onderwijs en ook vind je hier voorbeelden van protocollen. Zie ook het onderdeel wettelijke regelingen leerlingen met dyslexie in het VO van de website Masterplan Dyslexie.

Taal in het HO

Waar vind ik algemene informatie over taal in het hoger onderwijs?

Op veel universiteiten en hogescholen wordt een actief taalbeleid gevoerd (zie ook het onderdeel taalbeleid op deze site).
Veel studenten beheersen het Nederlands niet op academisch niveau. Op allerlei manieren wordt geprobeerd het taalniveau bij te stellen. Op Pedagogische Academies zijn taaltoetsen ingesteld, maar ook studenten bij de Vrije Universiteit in Amsterdam moeten een taaltoets doen.

Bij andere instellingen van hoger onderwijs kiest men voor het diagnosticeren van evntuele taalproblemen en het aanbieden van bijspijkercursussen. Bij de Universiteit van Amsterdam worden deze cursussen georganiseerd door het INTT (Instituut voor NederlandsTaalonderwijs en Taaladvies) zoals een workshop Spelling en een cursus Beter schrijven.
Het INTT heeft ook, in samenwerking met de HvA, een website ontwikkeld om studenten met taalvragen ondersteuning te bieden: www.taalwinkel.nl

Hoe kan de computer worden ingezet om de taalvaardigheid van studenten in het HO te bevorderen?

In 2011 vond in Tilburg een symposium plaats over de inzet van ICT bij het bevorderen van taalvaardigheid van studenten: ‘De automatische taalhulp’. Alle bijdragen zijn op video opgenomen en via deze link kun je ze bekijken.

Zomerschool Lezen in de vakken

Deze zomerschool is bedoeld voor docenten van de zaakvakken, van bètavakken, docenten Nederlands en moderne vreemde talen en taalcoördinatoren uit het voortgezet onderwijs. Centraal staan vragen als: Wat maakt zwakke lezers en wat kunt u eraan doen? Hoe bouwt u kennis over leesvaardigheid uit? Wat kunt u doen aan woordenschatontwikkeling?

Lees meer via de website van het PlatformTaalgericht Vakonderwijs.

Deelname aan deze zomerschool kan (gedeeltelijk) worden vergoed via de lerarenbeurs. Meer informatie hierover vindt u via onderstaande link.
http://www.ib-groep.nl/particulieren/studiefinanciering/lerarenbeurs/lerarenbeurs_voor_scholing.asp