Vakdidactiek

Een docent die vakdidactisch competent is, in het PO of in het VO,  creëert bij het overdragen van vakdidactische kennis of vorming van leerlingen een krachtige, vakspecifieke leeromgeving, waarbij niet alleen aandacht is voor de groep en groepsprocessen, maar ook voor de individuele en culturele verschillen.
In multiculturele klassen heeft dat consequenties voor het lesmateriaal, voor de manier van uitleggen, voor de voorbeelden die daarbij gekozen worden en voor het begeleiden van de leerlingen bij het verwerken van de stof. Multiperspectiviteit is daarbij een sleutelbegrip. Je vindt in dit onderdeel informatie over multiperspectiviteit in de taallessen, bij de zaakvakken, bij rekenen en de exacte vakken en bij het bewegingsonderwijs. Die informatie is geordend naar schoolsoort.

Waar vind ik algemene informatie over vakdidactisch handelen in multiculturele klassen?

Er is in de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan binnen verschillende vakdisciplines naar effectief vakdidactisch handelen in multiculturele klassen. Zie voor het PO onder meer de publicatie van M. Hanson uit 2002: Klassengesprekken. Een interactieve benadering van onderwijs in multiculturele klassen en voor de bovenbouw van het PO en het VO:  Open ogen in de kleurrijke klas van M. Hajer e.a. uit 2007.
Onder de knop Taaldidactiek vind je uitgebreide informatie over Taalgericht vakonderwijs, maar ook wat betreft de inhoud van de vakken is het van belang rekening te houden met diversiteit in je klas. Via de site van Da Vindi kun je een overzicht vinden van  vakdidactisch materiaal over de multiculturele samenleving.
Het landelijk adviespunt Parel geeft al vanaf de jaren tachtig adviezen op het gebied van interculturele leermiddelen. De publicatie Kieskleurig (ook via de website van Parel te vinden) geeft veel informatie over interculturele leermiddelen in het algemeen en toegespitste informatie over de afzonderlijke vakken.
Op de site van Leraar24 kun je informatie en filmpjes vinden over onderwijssituaties in het algemeen en ook over aspecten van het lesgeven in multiculturele klassen.

Waar vind ik informatie over multiperspectiviteit in de taalles?

In de taallessen kun je bij uitstek aandacht besteden aan verschil in culturen en aan meertaligheid. Bij het vak Nederlands kun je denken aan fictie voor leerlingen over cultuurverschillen. Via de website leesplein.nl kun je een lijst vinden van jeugdboeken (9-12 jaar) die over dit thema gaan. De website Wereldboeken bevat een lijst met vijftig interculturele jeugdromans (12-16 jaar).  Verder publiceren bibliotheken soms informatieve overzichten. Zo kun je bij Bibliotheken A-Z van de samenwerkende bibliotheken rond Dordrecht lijsten vinden van boeken over de thema’s Allochtone schrijversCultuurverschillen en Migrantenliteratuur.
Over interculturele competentie in de lessen moderne vreemde talen is in 2009 een publicatie verschenen van Daniela Fasoglio en Jos Canton: Vreemdetalenonderwijs: een (inter)cultureel avontuur?

In 2012 heeft Loes Mulders van de Lerarenopleiding van de Vrije Universiteit In Amsterdam een werkvormenboekje uitgebracht met ideeën om actief met leerlingen aan de slag te gaan met identiteitsontwikkeling, cultureel bewustzijn en multiculturaliteit. Het boekje heet: Wie ben ik en wie is de ander? Het bewustzijn van de eigen identiteit en de cultuur. Je kunt het gratis downloaden en gebruiken: Werkvormenboekje culturele bewustwording

Waar vind ik informatie over multiperspectiviteit bij de zaakvakken?

Naast de aandacht voor taalgericht vakonderwijs, wordt er ook steeds meer vakdidactisch materiaal ontwikkeld dat uitgaat van een multiperspectivische benadering van de inhoud van de vakken.

Het vak geschiedenis leent zich bij uitstek voor een multiperspectivische benadering van de lesstof. Zie bijvoorbeeld de lesbrief over De val van Constantinopel, en de docentenhandleiding daarbij.

Bij het vak maatschappijleer is de Multiculturele samenleving een vast onderdeel. Via de startpagina multiculturele samenleving kun je heel veel praktische informatie en filmpjes vinden. Ook kun je een vooroordelentest downloaden. Verder kun je via de Vakcommunity Maatschappijwetenschappen veel bruikbare informatie en lesideeën vinden. Veel lesideeën kun je ook opdoen via WIKIWIJS.
Voor het vak aardrijkskunde zijn interessante lessenseries ontwikkeld. Kijk daarvoor op de website De Blauwe Planeet. Kinderen leren met behulp van aardrijkskunde een bijdrage te leveren aan een tolerante samenleving en goed burgerschap in een wereld waar de afstanden tussen mensen kleiner worden.

Klik hier voor een onderzoek van Joni Haijen (2006) naar de interculturaliteit in aardrijkskundemethodes voor het basisonderwijs. Het rapport geeft ook aanbevelingen voor de wijze waarop de aardrijkskundeles kan bijdragen aan het verwerven van interculturele competenties. 

Waar vind ik informatie over Multiperspectiviteit bij de exacte vakken?

Het onderwijs in rekenen (PO) en de exacte vakken (VO) is steeds realistischer aan het worden. Veel leerboeken bevatten situaties die ontleend zijn aan de leefwereld van leerlingen. Dit biedt aanknopingspunten voor een interculturele aanpak. Kieskleurig is een publicatie van Parel en gaat over de vraag hoe je bij alle vakken, dus ook exacte vakken, vorm kunt geven aan multicultureel vakmanschap door lesmateriaal in te zetten dat een betere afspiegeling vormt van onze pluriforme samenleving. Het is bovendien goed om bij de exacte vakken aandacht te besteden aan de bijdrage die ook niet-westerse culturen hebben geleverd aan de ontwikkeling van de exacte wetenschappen.

Via de GGD in verschillende grote steden kun je informatie krijgen over het project Lang leve de liefde, dat bedoeld is om seksuele voorlichting te geven in multiculturele klassen, hetgeen vaak binnen de les biologie plaatsvindt.

Waar vind ik informatie over multiperspectiviteit bij het bewegingsonderwijs?

Zie voor bewegingsonderwijs in multiculturele klassen de masterthesis van Corina van Doodewaard (2009): Praktijkkennis van docenten bewegingsonderwijs die lesgeven in multiculturele klassen