Taal in het VMBO

Relatief veel leerlingen met een taalachterstand stromen door naar het vmbo. Daarom is het op dit schoolniveau van het grootste belang om rekening te houden met taal bij alle vakken. In de media bestaat een tamelijk negatief beeld over de kennis van het Nederlands in het vmbo. Zie ook het filmpje van Geen Stijl over Nederlands op het vmbo.
Jentine Land heeft in 2009 onderzoek gedaan naar de wijze waarop makers van schoolboeken geprobeerd hebben teksten eenvoudiger te maken voor vmbo-leerlingen. Deze vereenvoudiging zou ten koste gaan van de begrijpelijkheid. Zie hierover ook een artikel van Ton van den Born uit 2009, Jip en Janneke en een gesproken column van Marcel Verreck, op de site van Leraar24.

Je vindt in dit onderdeel van onze site informatie over taaldidactiek op het vmbo in het algemeen, over de rol van het Nederlands in de taallessen, de zaakvakken en de exacte vakken. Ook vind je informatie over vakoverstijgende en beroepsgerichte projecten waarbij taalontwikkeling een grote rol speelt.

Waar vind ik informatie over taalgericht vakonderwijs in het vmbo in het algemeen?

In 2006 is een publicatie verschenen van de Stichting Lezen: Wat maakt een tekst aantrekkelijk en begrijpelijk voor vmbo-leerlingen?
Via het Platform Taalgericht Vakonderwijs kun je veel artikelen online vinden over taalbeleid bij de afzonderlijke vakken.

Waar vind ik informatie over taalgericht vakonderwijs in het vmbo in de taallessen?

In 2008 heeft het SLO een handleiding gepubliceerd, Samenwerken aan taaltaken, mvt in het vmbo.
In september 2010 heeft het ITTA in opdracht van de Gemeente Amsterdam een basiswoordenlijst samengesteld met schooltaalwoorden voor het vmbo. Zie ook de docentenhandleiding hierbij. Deze lijsten zijn ook bruikbaar in de onderbouw van havo/vwo.

Waar vind ik informatie over taalgericht vakonderwijs in het vmbo in de zaakvakken?

Heel interessant is het verslag van een Leoned-Slo/project in 2008
Het leren ontwerpen van taalgerichte lessen van Theun Meestringa & Bart van der Leeuw.
SchoolTV Actueel past goed in het taalgericht vakonderwijs. Door het werken met deze filmpjes stimuleer je actief taalgebruik in de klas.
Maarten van den Burg van Scriptfactory heeft een film gemaakt over betekenisvol boekhouden. In de film is te zien hoe leerlingen werken aan het maken en presenteren van het jaarverslag van hun eigen bedrijfje. Ze ontwikkelen al doende belangrijke beroeps- en taalvaardigheden in een voor hen betekenisvolle context.

Waar vind ik informatie over taalgericht vakonderwijs in het vmbo in de exacte vakken?

Lucia Bruning  (sectie Natuurkunde VO  Stichting voor Leerplanontwikkeling, Enschede) heeft een lessenserie ontworpen waarbij Nederlands geïntegreerd wordt met het vak science.

Waar vind ik informatie over taalgericht vakonderwijs in het vmbo bij vakoverstijgende en beroepsgerichte projecten?

Het CPS heeft in 2007 in opdracht van het Ministerie van Onderwijs een project uitgevoerd over taal- en inhoudgericht vakonderwijs.
In het schooljaar 2000/2001 is de Winkler Prins van start gegaan met een pilot Taalgericht vakonderwijs in twee brugklassen vmbo. Docenten Nederlands, biologie/verzorging, geschiedenis en wiskunde proberen allerlei werkvormen uit om talige struikelblokken te overkomen. Klik hier voor een beschrijving van het project.
Kijk verder op de site van Platform taalgericht vakonderwijs voor beschrijvingen van taalgerichte vaklessen in het vmbo.

Waar vind ik informatie over leesbevordeing in het vmbo?

Juist op het vmbo is het van belang dat leerlingen veel lezen en dat ze daar plezier in hebben. Veel organisaties houden zich daarmee bezig. Hieronder vind je nuttige links.

De Jonge Jury: 12 t/m 15 jaar — vmbo, havo, vwo
De Jonge Jury is een leesbevorderingsproject van Stichting Lezen dat jongeren in de eerste tot en met de derde klas van het voortgezet onderwijs uitdaagt jeugdboeken te lezen en het mooiste boek te kiezen. De auteur van het boek met de meeste stemmen wint uiteindelijk tijdens de Dag van de Jonge Jury de Prijs van de Jonge Jury. Begin juni is er meer informatie beschikbaar over het lesmateriaal van de Jonge Jury.
Bezoek www.jongejury.nl voor meer informatie. Voorinschrijven kan hier.

Er Was Eens: 13 t/m 14 jaar — vmbo
Er Was Eens is een verhalenwedstrijd waarbij leerlingen in groepsverband, met behulp van rolmodellen uit diverse disciplines hun eigen verhaal maken. De boeken die zij voor de wedstrijd lezen, sluiten aan op hun eigen belevingswereld en dienen als inspiratiebron voor hun eigen verhaal, dat zij vertellen in de vorm van dans, theater, film of welke vorm dan ook. Er worden gastlessen en workshops gegeven door partners van het project.
Bezoek www.erwaseens.nu voor meer informatie. Voorinschrijven kan hier.

Write Now!: 15 t/m 24 jaar — vmbo, havo, vwo
Write Now! is de grootste schrijfwedstrijd voor jongeren in Nederland, Vlaanderen én Suriname. Het project laat ze met literatuur in aanraking komen door hen zelf teksten te laten schrijven.
Bezoek www.writenow.nu voor meer informatie. Voorinschrijven kan hier.